Samuel

Connectie, elegantie en vurigheid

De tango is eigenlijk een improvisatiedans die een verbondenheid tussen de twee danspartners laat zien. Alles draait om de beweging, de houding en de beleving van de muziek. Het onderlinge contact tussen de twee danspartners staat centraal.

De rollen van de dansers

Ondanks dat de tango dans een sensuele uitstraling heeft is het wel een stijlvolle dans. De rollen van de leider en de volger zijn gebaseerd op connectie. Deze rollen zijn ook gelijkwaardig. Elegantie en vurigheid vormen een bijzondere mix die tot uiting komt tijdens de dans. Bijvoorbeeld tijdens een omhelzing (de abrazo) of met een andere beweging.

Tango films

Eigenlijk is de tango veel meer dan een dans en eerder een cultuur te noemen. Een cultuur met een lange geschiedenis waarin creativiteit en passie voor dans en muziek een belangrijke rol spelen. De tango is ook een dans van emotie en schoonheid, waarbij de manier van bewegen allesbepalend is.

Zelf de tango dansen

Wil je ook zien en voelen waar de tango voor staat? Kijk eens één van de films waarin de tango een belangrijke rol speelt, zoals Valentina’s Tango, Tango Lesson, Assassination Tango, Tango Desnudo of Tango. Je kunt natuurlijk ook zelf een tango workshop gaan volgen of op tango les gaan.

Een dans met passie en emotie

Behalve in Argentinië en Uruguay kwamen er later ook vanuit andere landen speciale tango stijlen, bijvoorbeeld uit Cuba en Spanje. In deze landen bestond al een dans met de naam menuet, die bepaalde overeenkomsten met de tango vertoonde. De vorm die in Spanje ontstond werd ook wel de flamenco-tango genoemd.

Dansende mannen

Niet alleen de Afrikaanse ritmes zorgen dat de tango een dans vol passie is. Ook de danspassen spelen hierin een rol. In het begin van de 20ste eeuw stond tangomuziek nog symbool voor de ‘foute laag’ van de bevolking. Vooral gangster en misdadigers kwamen namelijk in de kroegen waar de tango werd gedanst en gespeeld. Er waren in 1914 in sommige steden meer mannen dan vrouwen en het waren dan ook vooral de mannen die de tango dansten en nieuwe pasjes bedachten. Ook was het voor veel mannen een manier om hun emoties en agressieve gevoelens kwijt te raken.

Een allesverslindende overheerser

De bevolking uit de hogere kringen deed vaak minachtend over de muziek en de dans. Guiraldes schreef in zijn gedicht ‘Tango’ dat de tango een allesverslindende overheerser was, welke angstvallig zijn macht bewaakt over vrouwen die zich onderdanig hebben over gegeven als gehoorzame beesten. Na dit gedicht werd de nieuwsgierigheid toch gewekt en werd de tango steeds populairder.

Een sensueel verlangen

Eigenlijk kunnen we er ook niet om heen. Er zijn weinig dansen in de wereld waar de passie zo vanaf straalt als de Argentijnse tango. Als je kijkt naar twee mensen die een tango dansen zie je een verhaal dat een sensueel verlangen laat zien tussen de twee danspartners. Natuurlijk hoeft dit in de werkelijkheid niet zo te zijn, maar dit is wat de dans uitstraalt.

Koningin Maxima en de tango

De roots van onze koningin Máxima Zorreguieta liggen in Buenos Aires in Argentinië. Ook zij is met de tango en de bijbehorende muziek opgegroeid. Het was dan ook schitterend dat op 2-2-2002 tijdens de trouwplechtigheid In de Nieuwe Kerk te Amsterdam het nummer ‘Adios Nonino’ door Carel Kraayenhof voor het bruidspaar werd gespeeld. Kraayenhof is de bekendste bandoneonspeler die Nederland rijk is. Het was niet alleen schitterend om naar te luisteren maar het was ook een zeer emotioneel moment. Je kon zien dat het Maxima raakte en menig kijker heeft waarschijnlijk net zoals Maxima een traantje gelaten.

De Maxitango

Dat de tango ook voor Maxima veel betekent laat koning Willem Alexander in 2013 zien als hij zijn volk de ‘Tango dansen aan Koningin Maxima’ schenkt. Nederland kon hierna massaal op de allerlaatste Koninginnedag aan de MaxiTango, zowel thuis als op straat. De MaxiTango was een speciale versie van 30 seconden die voor iedereen eenvoudig uit te voeren was. De dans had vier basisstappen. Overal in Nederland werd de MaxiTango georganiseerd, op pleinen maar ook thuis en in de kroeg. Het was een mooi initiatief voor een land met ruim 190 nationaliteiten om te laten zien hoe culturen moeiteloos kunnen samensmelten.

Tangomuziek

De tango wordt gedanst op de gelijknamige muziekstijl tango. Deze stijl valt onder het muziekgenre Latin. Tangomuziek heeft verschillende kenmerken. Zo wordt bijvoorbeeld bij tango een tweekwartsmaat of een vierkwartsmaat gehanteerd. De traditionele tangoband bestaat uit een gitaar duo of eventueel een sologitarist. Later ontstond het ‘orquesta tipica’, wat uit minimaal een fluit, twee violen, een piano, een contrabas en minstens twee bandoneons bestaat. Soms zijn er zelfs meerdere gitaren of een klarinet bij dit orquesta tipica. Tangomuziek kan volledig instrumentaal zijn of er kan gebruik worden gemaakt van een zanger of een zangeres.

Van echte klassiekers naar nieuwe melodieën

De oudste tangomuziek die bekend is en nog steeds wordt gespeeld is het nummer ‘El Entrerriano’, van pianist Rosendo Medizabal. Dit nummer werd geschreven in 1890. Ook het nummer ‘El Chocio’ uit 1906 van Angel Villoldo is een echte klassieker. Dit nummer werd opgenomen in Parijs omdat Argentinië nog geen muziekstudio’s had. Tegenwoordig is er ook moderne tangomuziek bijgekomen. Niet alleen de tango fusions, zoals tango-salsa of tango-flamenco maar ook de Electro tango. Deze Electro tango wordt ook wel neotango genoemd. De Electro tango heeft zoals de naam al doet vermoeden een elektronische beat en sound.

Ballroom tango

Ballroom tango is een stijl die behoort tot het ballroomdiscipline. De dans is afkomstig ui La Boca, wat ligt in de Argentijnse stad Buenos Aires. Ballroom tango is afgeleid van de Argentijnse tango. Het karakter en de muziek bij ballroom tango is anders dan bij de Argentijnse tango.

Een competitiedans

Onder invloed van de Engelsen werd deze ballroom tango één van de vijf standaard ballroomdansen en een echte competitiedans. In de loop der jaren is ook de ballroom versie wat minder stijf geworden en gaat hij weer meer lijken op de oorspronkelijke Argentijnse tango. De ballroom tango wordt gedanst in een tweekwartsmaat met bijaccenten en met een strikt tempo van 31 tot 33 maten per minuut. Dit tempo zorgt er ook voor dat de dans wat vlakker is en zeker ook wat minder sensueel.

De staccato bewegingen

De kenmerkende bewegingen zoals die met het hoofd van de dame horen echt bij de ballroom tango. Deze strakke bewegingen noemen ze de staccato bewegingen. De houding van de ballroom tango wijkt sowieso af van de andere ballroomdansen. Zo heeft de dame haar linkerhand niet op de schouder van de heer liggen, maar om zijn ellenboog. De hand van de heer ligt meer in het midden van de rug van de dame in plaats van op de linkerschouder. Ook danst men vaak met enigszins gebogen knieën.

De andere ballroomdansen

Behalve de tango behoren ook de Engelse wals, de quickstep, de Weense wals en de slowfox tot de internationale standaard ballroom dansen. Alle ballroom dansen zijn zeer progressief, wat wil zeggen dat men op de dansvloer tegen de klok in danst en hierbij een bepaalde afstand aflegt.

De Argentijnse tango

Aan het eind van de 19e eeuw was de tango zowel in Buenos Aires in Argentinië als in Montevideo in Uruguay erg geliefd. De nakomelingen van de slaven dansten met de seizoenarbeiders en immigranten uit Europa. Ook de Zuid-Amerikaanse cowboys, de gauchos, trokken vaak naar deze steden om te werken en om plezier te maken.

De nieuwe pasjes

De mensen gingen naar cafés, bordelen of zaaltjes om te drinken en te dansen en het kon ook zomaar gebeuren dat men gewoon op straat de tango danste. De mannen waren vaak diegene de danspassen bedachten en dit samen met een partner uitprobeerden. Deze stijlen noemden ze de canyengue of orillero stijl. Meer dan twee muzikanten waren er niet nodig; iemand met een gitaar en iemand met een fluit of viool was meestal wel voldoende. Het dansen was een vurige happening die ook zomaar kon uitlopen op ruzie, waarbij soms zelfs messen werden getrokken.

Iedere avond dansen

Aan het begin van de 20ste eeuw won de dans steeds meer aan populariteit. Er kwamen meer dansgelegenheden en de begeleidende bands werden uitgebreider en professioneler. De muziek was altijd live wanneer er gedanst werd. Iedere avond waren er in Buenos Aires wel ergens één of meerdere plekken te vinden waar je kon dansen. Er moesten daarom ook steeds meer orkesten komen. In die tijd ontstond ook de bandoneon en het orquesta tipica. De bandoneon maakte het eenvoudiger om boven het geluid van de mensen uit te komen, elektronische versterking bestond namelijk in die tijd nog niet. De komst van de radio maakte de tango nog populairder. Tussen 1930 en 1950 leek het er wel op dat iedere inwoner van Buenos Aires de tango danste. Iedereen ging minimaal één keer per week dansen.

Een gekuiste versie

In Europa had de Argentijnse tango in eerste instantie nog wel behoorlijk wat tegenstanders. Veel mensen vonden het een vulgaire en ordinaire dans. Zeker de Franse bisschoppen waren helemaal niet over deze dans te spreken, maar ook de hogere laag van de bevolking waaronder artsen vonden de tango maar niets. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat er een meer gekuiste versie ontstond. Hierdoor is ook de ballroom tango ontstaan. Vandaag de dag worden er zelfs speciale tango-events gehouden, zoals het grote internationale festival Tangomagia.

De geschiedenis van de tango

Voor veel mensen staat de tango gelijk aan passie en vurigheid. Deze dans die wordt uitgevoerd door twee mensen straalt de zuidelijke sferen uit. Het is van oorsprong een sociale dans die rond 1880 is ontstaan langs de Rio de la Plata, een regio tussen Uruguay en Argentinië. Het was een dans die veelal werd uitgevoerd in de arme havengebieden, voornamelijk door de tot slaaf gemaakte Afrikaanse bevolkingsgroepen.

Ontstaan in de haven

Ook de plaatselijke bevolking voelde zich aangetrokken tot deze dans, waardoor het uiteindelijk een mix werd van de Afrikaanse Candombe, de Argentijnse Milonga en de Spaans-Cubaanse Habanera. De lokale ondernemers van de bordelen en bars in de haven namen speciale muzikanten in dienst, zodat de gasten de tango konden dansen op hun opzwepende muziek. Doordat er in de haven veel mensen kwamen uit allerlei windstreken van de wereld kon de verspreiding van deze dans over de rest van de wereld niet uitblijven. Natuurlijk bracht dat ook allerlei variaties op de dans met zich mee. Toch wordt de tango gezien als immaterieel cultureel erfgoed van Argentinië en Uruguay. UNESCO heeft voor deze twee landen de tango in 2009 op de UNESCO-lijst gezet.

De verschillende stijlen

Door de jaren heen zijn er verschillende stijlen ontwikkeld als het gaat om de tango. Niet alleen in Argentinië maar ook in de rest van de wereld. De twee voornaamste stijlen zijn wel de Argentijnse tango en de ballroom tango. Voor de Argentijnse tango heeft het even geduurd eer deze dans in Europa voet aan de grond kreeg. Pas in 1970 werd deze dans echt populair. Inmiddels zijn er tientallen dansscholen in Nederland waar men de Argentijnse tango kan leren. De ballroomtango is ook afgeleid van de Argentijnse tango, maar toch zijn er een aantal verschillen wat betreft het karakter van de dans. Ook wordt er iets andere muziek gebruikt voor de ballroom tango. De ballroom tango valt officieel onder het ballroomdiscipline. Het is één van de vijf standaard ballroomdansen.

De huidige tango

Rond 1920 werd de tango steeds populairder. Dit had ook te maken met het feit dat deze dans regelmatig werd geïntroduceerd in Hollywood films. De tango werd minder sensueel en meer gestileerd, zeker na de Engelse invloeden. De Italianen maakte de dans uiteindelijk weer sensueler, maar ook levendiger en sneller. Men ziet er de oorspronkelijke Argentijnse tango weer in terug.

De muziek

Meestal wordt er voor de tango een tweekwarts- of een vierkwartsmaat gebruikt. Het tempo ligt op 120 tot 130 tellen per minuut met harmonische cadensen. De toonsoort is meestal in mineur. Bij de ballroom tango gebruikt men eerder de tweekwartsmaat. Voor veel mensen is tangomuziek herkenbaar en een echte klassieker om de tango op te dansen is bijvoorbeeld het nummer ‘La Cumparsita’.